Zielona Góra

Ten artykuł dotyczy miasta w województwie lubuskim. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie .

Współrzędne: 51°56"23" N 015°30"18" E

Zielona Góra


Herb Zielonej Góry	Flaga Zielonej Góry

Dewiza : Miasto przyszłości

Województwo

lubuskie

Założono

XIII wiek

Prawa miejskie

1323

Prezydent miasta

Bożena Ronowicz
( e-mail )

Powierzchnia

58 km

Położenie

51° 56"23"" N
15° 30"18"" E

Wysokość

70,6-210,8 m n.p.m.

Liczba mieszkańców ( 2006 )
- liczba ludności
- gęstość

118 221 ( 31 XII 2005 )
2 036 os./km

Strefa numeracyjna
(do 2005 )

(+48) 68

Kod pocztowy

65-001 do 65-950

Tablice rejestracyjne

TERC10
( TERYT )

0862

Miasta partnerskie

Chociebuż ( Niemcy ), Verden ( Niemcy ), Helmond ( Holandia ), L"Aquila ( Włochy ), Troyes ( Francja ), Nitra ( Słowacja ), Bistrita ( Rumunia )

Położenie na mapie Polski

Urząd miejski ³

ul. Podgórna 22
65-424 Zielona Góra
tel. 45 64 100; faks 45 64 155
( e-mail )

Strona internetowa miasta

Zielona Góra ( niem. nazwa Grünberg in Schlesien ) miasto w zachodniej Polsce ; powiat grodzki ; siedziba sejmiku i marszałka województwa lubuskiego , starosty powiatu zielonogórskiego oraz władz gminy wiejskiej Zielona Góra . Obszar 58,32 km, liczba ludności 118,2 tys. (2006).

Historia miasta

Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Zielonej Góry .

Założona jako miasto przez przybyszów z zachodniej części Europy - głównie Flandrii i Niemiec , którzy jednak najprawdopodobniej nazwali miasto tak, jak nazywała się istniejąca już tu (obecna ulica Podgórna, u podnóża wzgórza Winnego/Ceglanego/Zielonego) polska wioska: Zielona Góra. Osada ta leżała nad wartkim wówczas i wydajnym strumieniem Złota Łącza , który przez następne stulecia był źródłem wody i energii dla mieszkańców i funkcjonującego tu przemysłu. Zielona Góra prawa miejskie otrzymała w 1323 roku (aczkolwiek kroniki mówią jedynie, iż otrzymała prawa miejskie zaraz po Kożuchowie , leżącym w obecnym powiecie nowosolskim ).

Miasto przez niemal całą swoją historię związane było z Dolnym Śląskiem . Przez długi czas w księstwie głogowskim , a następnie, po jego podziale, w żagańskim . Od XIII wieku powoli zaczyna się proces depolonizacji. Wraz z całym Dolnym Śląskiem przechodzi w ręce najpierw czeskie , a potem niemieckie.

Uwaga: Zielona Góra nigdy nie wchodziła w skład historycznej krainy ziemi lubuskiej ze stolicą w obecnie niemieckim Lebus ( Lubusz ).

Gród posiadał fortyfikacje i zamek (najprawdopodobniej jednak drewniany, stąd nie pozostał po nim żaden ślad) - przedstawiał on jednak nikłą wartość strategiczną i najprawdopodobniej z rozkazu wizytującego te ziemie Jana Luksemburczyka został zburzony.

Z przekazów z XVII i XVIII wieku wiadomo, że ludność okoliczna ciągle jeszcze nosiła polsko brzmiące imiona i nazwiska, ale tylko jej część władała mową przodków. Przed II wojną światową Zielona Góra liczyła ok. 25 tysięcy mieszkańców. Po wojnie przeszła pod administrację polską stając się początkowo częścią województwa poznańskiego - zasiedlana była jeszcze do końca lat 70. XX wieku głównie przez repatriantów ze wschodu oraz przybyszów z pobliskiej Wielkopolski .

Praktycznie nie zniszczona w trakcie II wojny światowej (do nacierającej Armii Czerwonej wyszedł ówczesny proboszcz ks. Georg Gottwald i poinformował, że miasto nie zamierza się bronić). W 1950 roku władze zadecydowały o utworzeniu w Zielonej Górze stolicy nowego województwa.

Od tego momentu zaczyna się najlepszy okres w historii miasta, które wyrasta na ważny ośrodek kulturalny, turystyczny, uniwersytecki i przemysłowy. Na początku lat 60. XX wieku założono Wyższą Szkołę Inżynierską - pierwszą w województwie uczelnię wyższą, która następnie przemianowana została na Politechnikę Zielonogórską. Wkrótce na bazie Studium Nauczycielskiego powstaje Wyższa Szkoła Pedagogiczna. W 2001 roku politechnika i WSP połączyły się, tworząc Uniwersytet Zielonogórski . Od 1965 r. w Zielonej Górze odbywał się Festiwal Piosenki Radzieckiej .

Winobranie

Zobacz więcej w osobnym artykule: Winobranie w Zielonej Górze .

Zielona Góra znana jest jako polska stolica wina; jedyna w Polsce miasto o bogatych tradycjach winiarskich, które dziś żyją w historii i kulturze, a w przeszłości obecne były w gospodarce i krajobrazie przestrzennym. Pierwsza wzmianka o hodowanych w Winnym Grodzie winogronach pochodzi z 1314 roku. Wiadomo też, że początkowo winną latorośl uprawiali zakonnicy. Dopiero za ich przykładem winnice zaczęli zakładać w swych włościach możnowładcy, a długo po nich zwykli mieszkańcy. I choć przypuszczać należy, ze tradycja obchodów winobrania jest tak długa, jak uprawa winogron, dopiero gdy winnice założyły zielonogórskie rodziny, świętować zaczęto hucznie i barwnie. Oficjalnym miejskim świętem Winobranie stało się w roku 1852 , co urzędowo ogłosił magistrat. Jak miasto długie i szerokie, świętowano czas winnych zbiorów, huczniej przy urodzaju, smutniej przy zbiorach słabych, jak np. w czasach wielkich mrozów. Zaś wizytówką święta stał się wędrujący przez miasto winny korowód. Do dnia w mieście przetrwało wiele winobraniowych tradycji. Co roku turystów po Zielonej Górze oprowadza bóg wina Bachus wraz ze swoją świtą. Przyjezdni goście mogą napić się miejscowego trunku, posłuchać dobrej muzyki, a także udać się na jedno z teatralnych przedstawień. Ponadto co roku odbywa się Winobraniowy Turniej Żużlowy. W czasie zielonogórskiego święta do miasta przybywają artyści z całego świata, a także gwiazdy estrady takie jak Raz Dwa Trzy , Piasek , Skaldowie , Pod Budą , Dżem czy artyści Zielonogórskiego Zagłębia Kabaretowego .

Zabytki Zielonej Góry

Zobacz więcej w osobnym artykule: Zabytki Zielonej Góry .

Ratusz na Starym Rynku

Konkatedra św. Jadwigi

Konkatedra p.w. Św. Jadwigi - Jest najstarszym zabytkiem architektonicznym w mieście. Datowana na XIV wiek
Ratusz i Stary Rynek - Rynek stanowi centralny punkt miasta od XIII wieku do dziś. Był przez stulecia głównym placem handlowym, przez który przebiegał też główny trakt komunikacyjny. Ratusz, w swej głównej części z wieżą powstał w XV wieku , co pokazuje odsłonięta spod tynku wnęka po fasadzie. Ciekawostką jest fakt, iż ratuszowa wieża w wyniku błędów konstrukcyjnych została lekko pochylona od pionu.
Wieża Głodowa - Jest pozostałością po systemie dawnych obwarowań miejskich. Pierwotna nazwa Łaziebna wzięła się od położonej w pobliżu łaźni miejskiej. W czasach średniowiecznych wieża służyła jako więzienie, przebywały w niej także czekające na procesy sądowe kobiety posądzone o czary.
Kościół p.w. MB Częstochowskiej - Zbudowany w XVIII wieku jako zbór ewangelicki. Wieżę dostawiono kilkanaście lat później. Znajdują się w nim m.in. barokowy ołtarz główny, kamienna rokokowa chrzcielnica oraz szereg rzeźbionych płyt epitafijnych.
Kościół p.w. Najświętszego Zbawiciela - zbudowany w latach 10. XX wieku dla parafii ewangelicko - augsburskiej. Kilkanaście lat później przejęty przez katolików. Z racji znakomitej akustyki w świątyni odbywają się koncerty. W 1926 roku wykonano tu słynne wówczas oratorium Quo vadis Feliksa Nowowiejskiego, z udziałem kompozytora.
Park Winny i Palmiarnia - Palmiarnia powstała w 1961 roku dostawiona do domku winiarskiego. Mieści się w niej restauracja z salami konsumpcyjnymi pośród tropikalnej roślinności. W otoczeniu Palmiarni znajduje się odtworzona winnica, nawiązująca do dawnych rozległych plantacji, pokrywających wszystkie stoki podmiejskie. Miejsce to cieszy się dużym powodzeniem zarówno wśród zielonogórzan jak i turystów.

Gospodarka

Zobacz więcej w osobnym artykule: Gospodarka w Zielonej Górze .

Bezrobocie w Zielonej Górze (10,9%) jest najniższe w całym województwie lubuskim (stan na koniec września 2006). Nie bez znaczenia dla rozwoju miasta jest bliskie położenie granicy z Niemcami (60 km).

Zielona Góra
Ten artykuł jest częścią cyklu: Zielona Góra
Historia Zielonej Góry Winobranie Zabytki Zielonej Góry Ulice Zielonej Góry Herb Zielonej Góry Flaga Zielonej Góry Gospodarka Zielonej Góry Edukacja w Zielonej Górze Dworzec w Zielonej Górze Przyroda w Zielonej Górze Sport w Zielonej Górze Gmina Zielona Góra

Przemysł

Znane zielonogórskie firmy:

ADB Global
Falubaz SA
Hertz Systems
Lumel SA
Nordis
Novita
PGNiG SA Oddział w Zielonej Górze
V&S Luksusowa
Zastal SA
Elektrociepłownia Zielona Góra SA

Handel i usługi

Zobacz więcej w osobnym artykule: Handel w Zielonej Górze .

Miasto posiada bardzo dobrze rozwiniętą bazę handlową, m.in.:

5 hipermarketów ( Auchan , Carrefour , Tesco (2) , Makro )
centra handlowo-usługowe, np. galeria Grafitt, galeria Ramzes, dom handlowy Hermes, galeria Pasaż Handlowy Meteor, DT Centrum , DT Dom Handlowy , CH Polmozbyt , CH Dąbrówka, CH Topaz, Polon), w budowie: Focus Park , MediaMarkt
giełda samochodowa " Chynów "
kilkanaście salonów samochodowych (m. in. Mercedes-Benz , BMW , Honda , Opel , VW , Seat , Škoda , Fiat , Alfa Romeo , Suzuki , Chrysler , Jeep , Daewoo , Land Rover , Peugeot , Citroën , Renault , Dacia )
kilkanaście dużych supermarketów (m. in. Intermarche -3, BILLA , Piotr i Paweł -2, Eko-2)
kilkanaście dyskontów spożywczych (m. in. Biedronka -6, Netto -3, Plus , Lidl , Żabka )
markety i hurtownie budowlane (m. in. Castorama , Bricomarche , NOMI , Hobbyland , Gaja)
kilkadziesiąt stacji benzynowych (m. in. Orlen -5, Statoil -3, Shell -2, Apexim AB, BP , Jet -2, Horex )
kilkadziesiąt salonów telefonii komórkowej wszystkich sieci i operatorów
banki (liczba): 49 oddziałów banków (region), w tym w Zielonej Górze 35 oddziałów;
towarzystwa ubezpieczeniowe (liczba): 34

Atrakcje przyrodnicze

Parki

Park Piastowski - jeden z największych parków w Zielonej Górze; występują w nim liczne pomniki przyrody, a bliski kontakt z lasem powoduje, że mieszkają tam rzadko spotykane zwierzęta m.in. wiewiórki
Park Świętej Trójcy - znajduje się w centrum miasta i charakteryzuje położeniem wśród wielu bloków mieszkalnych; teren byłego cmentarza niemieckiego
Park Tysiąclecia - jedno z najbardziej znanych terenów zielonych w mieście i miejsce spotkań młodych zielonogórzan; na jego terenie znajdują się liczne pomniki, a także plac zabaw oraz skate park; teren byłego cmentarza niemieckiego z pozostałością po dawnym krematorium
Park Winny - ulubione miejsce odpoczynku dla turystów odwiedzających miasto; położony na wzgórzu park swój urok zawdzięcza rosnącym licznie drzewom, a także winnej latorośli; na jego terenie znajduje się wiele pomników, ławek ale przede wszystkim Palmiarnia Zielonogórska , jeden z symboli Winnego Grodu
Park Sowińskiego - położony w centralnej części Zielonej Góry; znajdują się w nim liczne pomniki przyrody oraz kapliczka

Biblioteka Wojewódzka

Biblioteka wojewódzka w Zielonej Górze

Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Cypriana Kamila Norwida w Zielonej Górze Jest jedną z dwóch bibliotek wojewódzkich w woj. Lubuskim. Oddana do użytku w 1947 roku, od tego czasu jest miejscem częstych spotkań zielonogórskiej elity intelektualnej oraz zwykłych mieszkańców chętnych zdobywania wiedzy. Biblioteka posiada wiele filii i oddziałów, dzięki czemu jest bardzo nowoczesna, a prostota jej wykonania sprawiła że doskonale wkomponowała się w krajobraz Zielonej Góry i dziś jest jednym z symboli tego miasta. Odbywają się w niej liczne spotkania autorskie z wybitnymi pisarzami, a osoby, które ją odwiedziły to m.in. ks. Jan Twardowski , William Wharton , Jonathan Carroll i Tadeusz Różewicz .

Transport

Główne drogi krajowe: nr 3 - E65 , nr 27 , nr 32 ;
Miasto posiada nowoczesną sieć obwodnic;
Zielona Góra (stacja kolejowa) . Bezpośrednie połączenia kolejowe (duże miasta) m. in.: Gorzów Wlkp., Świnoujście, Kołobrzeg, Bielsko-Biała, Terespol, Przemyśl, Katowice, Konin, Kraków, Kutno, Gdańsk, Gdynia, Kostrzyn, Szczecin, Głogów, Poznań, Wrocław, Warszawa;
Bliskie położenie dwóch lotnisk: sportowo-rekreacyjnego w Przylepie (7 km)- Aeroklubu Ziemi Lubuskiej - i towarowo-pasażerskiego w Babimoście (40 km);
Miasto posiada dobrze rozwiniętą sieć transportu publicznego: wiele linii autobusowych, autobusy dojeżdżają w każdy zakątek miasta i w pobliskie miejscowości przewożąc codziennie ponad 80 000 pasażerów. W każdym autobusie znajdują się automaty biletowe, które w połączeniu z automatami biletowymi na przystankach stanowią jedyną formę dystrybucji biletów w mieście.

Turystyka

Plan Zielonej Góry

W samej Zielonej Górze, jak i na obrzeżu (w okolicznych miejscowościach) istnieje wiele baz noclegowych. Zielona Góra bogata jest w wiele atrakcji turystycznych i szlaków turystycznych, istnieją 3 szlaki w zależności od zawansowania i trudności tych szlaków. Zielona Góra posiada również rozległe szlaki rowerowe, w samym mieście, jak również w jego okolicy, malownicze pagóry Wału Zielonogórskiego również są przystosowane do podróży pieszych jak i rowerowych. Najbardziej znanym i przyciągającym turystów corocznym wydarzeniem jest Winobranie .

Edukacja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Edukacja w Zielonej Górze .

Uniwersytet Zielonogórski

Zielona Góra jest ważnym ośrodkiem akademickim w regionie. Na uczelniach państwowych kształci się obecnie w Zielonej Górze prawie 25 tysięcy studentów.

Uniwersytet Zielonogórski
Uniwersytet Szczeciński - Instytut Filozoficzno-Teologiczny im. Edyty Stein w Zielonej Górze
Akademia Medyczna we Wrocławiu - Międzywydziałowy Ośrodek Dydaktyczny w Zielonej Górze
Zachodnia Wyższa Szkoła Handlu i Finansów Międzynarodowych
Chorągiew Ziemi Lubuskiej ZHP

Oprócz tego miasto posiada wiele przedszkoli, szkół podstawowych, liceów ogólnokształcących, szkół gimnazjalnych oraz wiele innych miejsc i instytucji związanych z nauką, badaniami i edukacją.

Kultura

Zobacz więcej w osobnym artykule: Kultura w Zielonej Górze .

Filharmonia Zielonogórska

Doroczne imprezy w Zielonej Górze:

Międzynarodowe Spotkania Muzyczne "Wschód - Zachód" ( marzec - kwiecień )
Festiwal im. Anny German "Tańczące Eurydyki" ( maj )
Ogólnopolski festiwal Pokój i Dobro ( sierpień )
Lato Muz Wszelakich (lipiec, sierpień, wrzesień)
Winobranie ( wrzesień )

Zobacz też: Filharmonia Zielonogórska , Teatr Lubuski im. Leona Kruczkowskiego , Muzeum Ziemi Lubuskiej , Muzeum Etnograficzne , Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna , Biuro Wystaw Artystycznych , Big Band Uniwersytetu Zielonogórskiego , Zielonogórskie Zagłębie Kabaretowe .

Media

Gazeta Lubuska (dawniej: Gazeta Zielonogórska )
Gazeta Wyborcza (wydanie lokalne)
Gazeta METRO - ogólnopolskie wydanie w Zielonej Górze
Miesięcznik PULS (lokalny magazyn gospodarczy)
Radio Zachód
Radio Zielona Góra
Akademickie Radio Index
TVP3 Lubuska
Co w mieście piszczy?
Życie nad Odrą (bezpłatny miesięcznik rozprowadzany na terenie miasta Zielona Góra i powiatu zielonogórskiego )

Sport

Zobacz więcej w osobnym artykule: Sport w Zielonej Górze .

stadion żużlowy

Zielona Góra słynie z wielkich sportowych tradycji. Prawdziwym symbolem miasta jest Zielonogórski Klub Żużlowy , który zdobywając liczne medale Drużynowych Mistrzostw Polski przyczynił się do promocji miasta w kraju i za granicą.

ZKŻ Zielona Góra - klub jeżdżący w najwyższej klasie żużlowych rozgrywek; jedna z najbardziej utytułowanych drużyn w kraju
Zastal Zielona Góra - klub grający w I lidze koszykarskich rozgrywek; walczy o awans do ekstraklasy
Lechia Zielona Góra - trzecioligowy klub piłkarski; jego wychowankami jest wielu zawodników jeżdżących obecnie w Orange Ekstraklasie
AZS Gwardia Zielona Góra ( siatkówka )
AZS Stelmet Zielona Góra ( piłka ręczna )
Aeroklub Ziemi Lubuskiej w Przylepie k. Zielonej Góry
KS Korner-Novita10 Zielona Góra ( pływanie )

Rozrywka

W Zielonej Górze są m. in. :

3 kina (Wenus, Nysa, Newa) w planach multikino w budowanym centrum handlowym Polska Welna-Focus Park
kręgielnia (Magma)
dwa kluby snookerowe (w tym jeden snookerzysty Marcina Nitschke)
wiele dużych dyskotek (Winiarnia, Studio, Peron 5) oraz wiele mniejszych, kameralnych klubów z parkietem do tańczenia (m.in. 4 róże dla Lucienne, Kotłownia, Kawon, Fanaberia, Carpe Diem, Studencka, Highlander, Alibi).
Palmiarnia Zielonogórska

Lista znanych osób związanych z Zieloną Górą

(w porządku alfabetycznym)

Joanna Brodzik - polska aktorka
Edward Czernik - lekkoatleta, olimpijczyk
Urszula Dudziak - wokalistka jazzowa
Grzegorz Halama - kabareciarz
Andrzej Huszcza - żużlowiec, dwukrotny indywidualny mistrz Polski
Tadeusz Kuntze - jeden z najwybitniejszych malarzy polskich XVII w.
Tomasz Lis - dziennikarz, wiceprezes telewizji Polsat
Józef Michalik - metropolita przemyski
Raz Dwa Trzy - popularny zespół muzyczny
Maryla Rodowicz - polska wokalistka
Zbigniew Spruch - kolarz, medalista mistrzostw świata, dwukrotny olimpijczyk; zwycięzca wyścigu Tour de Pologne
Józef Zych - polityk, były marszałek Sejmu

Wybitne postaci goszczące w Zielonej Górze

(w porządku alfabetycznym)

John Quincy Adams - szósty prezydent Stanów Zjednoczonych,
Hieronim Bonaparte - książę francuski; brat Napoleona Bonaparte,
Chris de Burgh - brytyjski piosenkarz,
Marie Joseph de La Fayette - polityk francuski, bohater wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Rewolucji Francuskiej,
Fryderyk II Wielki - król pruski,
Jurij Gagarin - pierwszy człowiek w kosmosie,
Antony Hewish - brytyjski astrofizyk; laureat fizycznej Nagrody Nobla w 1974 roku,
Feliks Nowowiejski - polski kompozytor,
Tadeusz Różewicz - polski poeta,
Lech Wałęsa - przywódca NSZZ Solidarność ; laureat pokojowej Nagrody Nobla w 1981 roku.